





![]() | Bugün | 80 |
![]() | Dün | 203 |
![]() | Bu Ay | 770 |
![]() | Tüm Zaman | 21670 |
| Osmanlı Devleti'nde Milliyetçi İsyanlar |
|
|
|
|
Fransız İhtilali sonrasında ortaya çıkan Ulusçuluk(Milliyetçilik) akımı ,çok uluslu bir yapısı olan Osmanlı Devleti’ni de etkiledi.Batılı devletlerin özellikle Rusya’nın kışkırtmaları sonucunda Sırp ve Yunan İsyanları çıktı. Sırp İsyanı : Nedenleri : • Fransız İhtilali ile ortaya çıkan milliyetçilik düşüncesi. • Avusturya ,Fransa ve Rusya’nın kışkırtmaları. • Osmanlı’da merkezi otoritenin zayıflaması. • Savaşlardan dolayı Sırp topraklarının savaş alanı haline dönüşmesi ve istilalara uğraması. • Savaşların yenilgi ile sonuçlanmasının yol açtığı olumsuzluklar. • Yeniçerilerin halka karşı kötü tutumları. • Sırp aydın ve cemiyetlerinin çalışmaları. Sırplar ilk kez III. Selim döneminde Kara Yorgi önderliğinde 1804 yılında ayaklandılar.Osmanlı devleti Ruslarla savaştığı için Belgrat’ı ele geçiren Sırplarla ilgilenemediler.Savaş sonunda imzalanan Bükreş Antlaşmasıyla Osmanlı Devleti Sırbistan’a özerklik verdi(1812).Bununla yetinmeyen Sırplar tam bağımsızlık isteğinde bulundular.Bunun üzerine üzerlerine bir ordu gönderilerek Belgrat alındı(1813).1815’te Sırplar tekrar ayaklandılar Rusların karışmasını istemeyen Osmanlı Devleti Sırplara bazı haklar daha tanıdı. Zaman içerisinde gelişen olaylar karşısında Osmanlı Devleti 1829 Edirne Antlaşmasıyla Özerklik verdi.1878 Berlin Antlaşmasıyla Sırbistan tam bağımsızlığını kazandı. Yunan İsyanı : Fatih döneminde Osmanlı idaresine alınan Rumlar diğer azınlıklara nazaran daha ayrıcalıklı idi.Diğer azınlıklar gibi onlara da din,mezhep ve dil özgürlüğü tanınmıştı.Mora ve Ege Adalarında adeta yarı bağımsız bir şekilde yaşıyorlardı.Karadeniz ve Akdeniz ticaretinde söz sahibiydiler.Fener Rum Patrikhanesi Ortodokslar üzerinde geniş yetkilere sahipti.Eflak ve Boğdan voyvodaları onların arasından atanıyordu. İsyanın Nedenleri : • Fransız İhtilali ile ortaya çıkan milliyetçilik akımı. • Batılı devletlerin özellikle Rusya’nın kışkırtmaları. • Osmanlıda merkezi otoritenin zayıflaması. • Rönesans’la Yunan medeniyetinin Avrupa’da tanınması ve batıda Yunanlılara karşı sempatinin artması. • Avrupa’nın etkisiyle Yunanlıların Bizans mirasına sahip çıkmak istemeleri. • Yunan aydınlarının halkı bağımsızlığa yönlendirmeleri ve kurdukları cemiyetler. Rumlar ,Rus Çarının yaveri Aleksandr İpsilanti’nin önderliğinde Etniki Eterya Cemiyetini kurdular.Cemiyetin amacı; İstanbul’daki Ortodoks patriğinin önderliğinde Bizans İmparatorluğunu yeniden kurmaktı.Rumlar ilk isyanı 1820’de Rus yardımına daha kolay ulaşabilmek için Eflak ve Boğdan’da çıkardılar.Fakat umdukları desteği bulamayarak başarısız oldular.İkinci isyan Mora’da çıkarıldı.İsyanı bastıramayan Osmanlı Mısır valisi Kavalalı Mehmet Ali Paşa’dan yardım istedi.Kavalalı Mora ve Girit valiliklerinin kendisine verilmesi şartıyla ,yardım etmeyi kabul etti.Şartları kabul edilen Mehmet Ali Paşanın oğlu İbrahim Paşa isyanı bastırdı(1827). Batılı devletler Yunan isyanın bastırılmasını istemedikleri için Osmanlıya bir ültimatom vererek ,Yunanistan’a özerklik tanınmasını istediler.İstekleri kabul edilmeyince de İngiliz ,Fransız ve Rus donanmaları Navarin’de Osmanlı ve Mısır donanmalarını yaktılar. Not : • XIX.yüzyıl Avrupa diplomasisinde din ve kültür unsurunun etkili rol oynadığı ,en belirgin olarak Yunan isyanında görüldü. • Çok uluslu bir yapıda olan Avusturya ve Prusya ,milliyetçiliğin başarısından ve Rus yayılmacılığından çekindiği için Yunan isyanını desteklemediler. Navarin baskınından sonra ortaya çıkan karışıklıktan yararlanmak isteyen Ruslar Osmanlıya savaş açtılar.Ruslar karşısında başarılı olamayan Osmanlı Devleti Edirne Antlaşmasını imzalayarak Yunanistan’a bağımsızlık vermek zorunda kaldı(1829). |